Tiết 8: Thường Thức Mĩ Thuật:
một số công trình mĩ thuật
tiêu biểu thời trần (1226-1400)
I/ Tìm hiểu vài nét về Mĩ thuật thời Trần:
1/ Tháp Bình Sơn:
- Thời Trần có những loại hình kiến trúc nào?
+ Kiến trúc cung đình và kiến trúc phật giáo
Tháp Bình Sơn thuộc thể lọai kiến trúc nào?
+ Kiến trúc phật giáo
- Em biết gì về Tháp Bình Sơn?
+ Tháp Bình Sơn thuộc "Chùa Vĩnh Khánh" Xã Tam Sơn, huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc. Tháp được xây trên một ngọn đồi ở trước Chùa Vĩnh Khánh cao 15m hiện còn 11 tầng.
Tháp Bình Sơn ( Chùa Vĩnh khánh) xã Tam Sơn, huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc được xây trên một ngọn đồi thấp ở trước sân Chùa Vĩnh Khánh cao 15m hiện còn 11 tầng.
Tháp Bình Sơn cùng với Tháp Phổ minh là những di sản kiến trúc tôn giáo còn giữ được tới nay. Tuy nhiều lần tu sửa nhưng vẫn mang đậm dấu ấn mĩ thuật thời Trần.
Về hình dáng Tháp có mặt bằng hình vuông, càng lên cao càng thu nhỏ.
+ Các tầng đều trổ cửa 4 mặt, mái các tầng hẹp
+ Tầng dưới cao hơn các tầng trên
Về cấu trúc: Có những nét riêng biệt
+ Lòng tháp được xây thành một khối trụ bằng gạch khẩu mỏng, tạo thành cái cốt cho thế đứng của tháp
+ Lõi phía trong của cột để rỗng,tạo sự thông thoáng cho công trình.
+Phía ngoài được ốp kín bằng gạch vuuông được trang trí.
*Về tráng trí: Bên ngoài tháp được trang trí bằng các hoa văn khá phong phú.
Tháp Bình Sơn là niềm tự hào của kiến trúc cổ Việt Nam được
cha, ông ta xây dựng bằng đôi tay khéo léo, chạm khắc công phu, chắc chắn, nên dù sử dụng chất liệu bình dị mà vẫn đứng vững được hơn 600 năm trong điều kiện khí hậu nhiệt đới.
Tháp Bình Sơn là niềm tự hào của kiến trúc cổ Việt Nam được cha, ông ta xây dựng bằng đôi tay khéo léo, chạm khắc công phu, chắc chắn, nên dù sử dụng chất liệu bình dị mà vẫn đứng vững được hơn 600 năm trong điều kiện khí hậu nhiệt đới.
2/ Khu lăng mộ An Sinh:
- Lăng mộ An Sinh thuộc loại hình kiến trúc nào?
+ Thuộc loại kiến trúc cung đình
Em biết gì về khu Lăng mộ này?
+ Đây là khu lăng mộ lớn của các vua nhà Trần được xây sát chân núi thuộc huyện Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh ngày nay.
Theo sử sách cũ đây là khu lăng mộ lớn của các vua Trần thuộc huyện Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh. Các lăng xây cách xa nhau nhưng hướng về khu đền An Sinh.
Kích thước của các lăng mộ tương đối lớn (lăng Đồng Thái của vua Trần Anh Tông, diện tích chiếm cả quả đồi).
Bố cục: của các lăng thường đăng đối, quy tụ vào giữa
Trang trí: Các pho tượng được gắn vào thành bậc (rồng, sấu) hoặc sắp đặt như một cảnh chầu, thờ cúng người đã mất (như tượng quan hầu, các con vật ở lăng Trần Hiến Tông).
Một số tác phẩm điêu khắc, chạm khắc ở lăng thời Trần:
Quan hầu (lăng Trần Hiến Tông-QN)
Rồng trên cuốn (Chùa Thái Lạc- HY)
Tượng thú (lăng Trần Hiến Tông-QN)
Tượng thú (lăng Trần Hiến Tông-QN)
II/ Giới thiệu một vài tác phẩm điêu khắc và phù điêu trang trí:
1/ Tượng Hổ ở lăng Trần Thủ Độ:
Trần Thủ độ là ai? Ông có vai trò gì trong vương triều nhà Trần?
+Trần Thủ Độ là Thái sư triều Trần . Ông là người uy dũng, quyết đoán, góp phần xây dựng vương triều nhà Trần, có vai trò quan trọng trong chiến thắng chống quân xâm lược Mông Cổ năm 1258.
Khu lăng mộ Trần Thủ Độ được xây dựng năm nào?
+Xây năm 1264 tại Thái Bình, ở lăng có tạc một con Hổ
+Tượng Hổ được tạc như thật dài 1,43m thân hình thon, bộ ức nở nang những bắp vế căng tròn, tượng đã lột tả được tính cách dũng mạnh của vị chúa sơn lâm ngay trong tư thế rất thoải mái nằm xoải chân, chân thu về phía, trước ngẩng cao đầu.
+ Tượng Hổ tạo khối đơn giản, dứt khoát, có chọn lọc và được sắp xếp một cách chặt chẽ, vững chãi.
+ Sự chau chuốt, nuột nà của hình khối và đường nét và những đường chải mượt của tóc hổ, những đường văn đều đặn trên ức tạo nên những hoa văn trang trí tôn thêm vẻ đẹp của hổ.
Kết luận: Từ những hình tượng trên ta thấy hình tượng hổ đã đợc các nghệ sĩ lột tả được tính cách, vẻ đường bệ, lẫm liệt của Thái Sư Trần Thủ Độ.
2/ Chạm khắc gỗ ở Chùa Thái Lạc:
Chùa Thái Lạc được xây dựng thời nào? ở đâu?
+ Chùa được xây từ thời Trần tại Hưng Yên, chùa đã bị hư hỏng nặng. Những di vật còn lại chỉ là một bộ phận của kiến trúc chùa trong đó có các mạng chạm khắc gỗ.
Các bức chạm khắc diễn tả gì?
+ Nội dung diễn tả chủ yếu các mang chạm khắc gỗ là cảnh dâng hoa, tấu nhạc với những nhân vật trung tâm là vũ nữ, hay nhạc công hay con chim thần thoại nửa trên là người, nửa dưới là hình chim. Bố cục của các bức chạm khắc cơ bản giống nhau. Các hình được sắp xếp cân đối nhưng không đơn điệu, buồn tẻ. Do các lỗ đục nông, sâu khác nhau về cách tạo khối tròn mịn của hình tượng tạo nên sự êm đềm, yên tĩnh với không gian vừa thực vừa ảo của chùa.
Kết luận: Qua bức chạm khắc trên, ta thấy nghệ thuật chạm khắc gỗ của ông cha ta đã đạt đến trình độ cao về bố cục và cách diễn tả.
Hai tiên nữ được chạm khắc cân đối, đầu hơi nghiêng về phía sau và đôi tay kính cẩn dâng bình hoa về phía trước với đôi cánh chim dang rộng. Khoảng không gian xung quanh ken đặc những hình xoắn ốc để diễn tả hoa và mây, các hình sắp xếp cân đối nhưng không đơn điệu.
Tiên nữ đầu người mình chim đang dâng hoa (Chùa Thái Lạc)
Các nhạc công (Chùa Thái Lạc)
Các nhạc công (Chùa Thái Lạc)
Bệ Tượng (Chùa Kiếp Bạc)
Đầu Rồng ( Kiếp Bạc HD)
Người chim ( Chùa TháI Lạc)
Chân thành cảm ơn
quí thầy cô, chúc các em chăm ngoan học giỏi!
Chân thành cảm ơn
quí thầy cô
và các em!